روایتی امروزی از عاشورا در نمایشگاه نقش واقعه
به گزارش زارا، نمایشگاه «نقش واقعه»، با نگاه قرن اخیر هنرمندان، شامل آثار روایی نقاشی قهوه خانه ای و عکاسی از سنت های عزاداری در مناطق مختلف ایران از واقعه عاشورا در فرهنگسرای نیاوران درحال نمایش است.
به گزارش زارا به نقل از خبر آنلاین به نقل از ایرنا، نمایشگاه «نقش واقعه» بمناسبت گرامی داشت میراث ناملموس و با تمرکز بر مضامین عاشورایی که از هفتم تیرماه در نگارخانه شماره یک فرهنگسرای نیاوران برگزار شده بود تا جمعه ۲۶ تیرماه تمدید گردید و میزبان دوست داران خواهد بود.
این نمایشگاه با محوریت بازنمایی تصویری و آیینی واقعه عاشورا، شامل نمایش آثار تجسمی همچون نقاشی قهوه خانه ای، عکس و غیره است.
تصاویر به معرض نمایش گذاشته شده در این نمایشگاه، سنت های سوگواری در مناطق مختلف ایران را با تأکید بر تنوع فرهنگی به تصویر می کشد. همینطور نقاشی های قهوه خانه ای هم با استفاده از تکنیک آکرولیک روی بوم و نقاشی پشت شیشه، به بازنمایی واقعه کربلا و شخصیت های آن می پردازد.
سال ها پیش، مقاله ای در مورد تصویرگری قیام عاشورا نوشته بودم که در روزنامه ایران انتشار یافت، در متن این مقاله اشاره شده؛ زمانی که صحبت از هنر اسلامی به میان می آید به معنای آن نیست که این شاخه از هنر مستقیماً با ظواهر تعالیم و شریعت اسلام تطابق مطلق داشته باشد، بلکه نشانی از تاثیر فرهنگ اسلامی در آن هنر وجود داشته باشد کافی است تا آنرا هنر اسلامی بدانیم.
کمی به عقب برگردیم، درمی یابیم که ابتدا این حضور، خویش را در کتابت و خوشنویسی قرآن کریم و معماری مساجد نشان داد، پس از آن حضور در نقاشی سرامیک و کاشی، قلمزنی و طراحی پارچه، قالی و منسوجات نشان می داد. امروزه هم در عکاسی و گرافیک، تصویرسازی و کاریکاتور، نقاشی های پشت شیشه و قهوه خانه ای و مکتب سقاخانه، طراحی های زیورآلات و دکوراسیون، خویش را نشان داده است.
هنرمند در هنر اسلامی به علت توجه به فضاهای عرفانی و مذهبی، از اکتفا به واقع گرایی، دور و آثارش به انتزاع ساده شدن نزدیک می شود. وی در این هنر از فرم های تکرار شونده استفاده، پرسپکتیو و حجم پردازی به شیوه غربی را از آثارش دور می کند. هنرمند در آثار هنر اسلامی می خواهد وجه معنوی را در آثارش نشان دهد و از بُعد مادی دوری کند.
یکی از عناوینی که همیشه برای هنرمندان جوامع اسلامی جذاب بوده، پرداختن به زندگی ائمه اطهار (ع) و وقایعی است که بر آنها گذشته است. بنابراین، چهره نگاری امامان، وقایعی چون شهادت ائمه به خصوص مبحث عاشورا و غدیر در پرده نگاری های گذشته، بسیار رواج داشته است. با گذشت زمان، این موضوعات روی بوم ها در نقاشی های شیوه قهوه خانه کشیده شده است.
در حقیقت هنرمندان با پرداختن به چنین موضوع هایی تلاش در نشان دادن ارادت خود به خاندان پیامبر اسلام (ص) داشتند، به شکلی با این کار دین خویش را به ائمه اطهار (ع) ادا و عشق خویش را ابراز می کردند. مهم ترین این نوع هنر، شاخه پرده های عاشورایی بوده که به شیوه روایی نقش می شده اند. چند مبحث در پرده، نقاشی می شد. نقاش، از پرسپکتیو غربی دوری و به جای آن پرسپکتیو مقامی را استفاده می کرده است.
در این شیوه، پرسپکتیو بر مبنای شان و جایگاه هر فرد در اثر، تصویر او کوچک تر یا بزرگ تر نقاشی می شد. به بیانی دیگر هنرمند، امام حسین (ع) را نسبت به تمام اشخاص در پرده بزرگ تر نقش می بندد.
رنگ ها، مفاهیم و معانی خاص خویش را دارد. سبز، نماد قداست و پاکی و قرمز، سمبل شرارت خون و یزید است، البته در جایی هم قرمز نماد شهادت را نشان داده است. همینطور نشانه های تصویری چون کبوتر، نماد شهادت در این پرده های عاشورایی فراوان بچشم میخورد.
مخاطب با دیدن پرده. های عاشورایی در یک حالت خلسه معنوی فرو می رود و خویش را همدرد با خانواده امام حسین (ع) و ظلمی که بر او رفته می بیند. این نوع پرده ها از دوره صفویه به بعد به علت این که تشیع دین رسمی کشور شد، جای خویش را در کنار دیگر هنرهای تصویری ایران باز کرد. اوج آن هم به اوایل قرن 14 هجری مربوط است.
این پرده ها در اصل در قطع های بزرگ روی پارچه و به سفارش نقال ها کشیده می شد. آنها به هنگام روایت موضوعات عاشورایی با چوب دستی ای که داشتند، به تصاویر اشاره می کردند تا شنوندگان با دیدن تصاویر بتوانند خویش را در آن حال و هوا قرار دهند.
شایان ذکر است، در این نمایشگاه آثار نفیس هنرمندان برجسته تجسمی همچون بهزاد، علی اکبر لرنی، محمد فولادی، فریده زریو، عبدالله رحیمی، ناصر جواهرپور، ایران جهانشاهی، سیدحسین حسینی، جمشید بایرامی، شهرام بابایی، علی رضا اسکندری، محمدباقر آقامیری، محمد حمیدی، حسین همدانی، رضا حمیدی، حسن اسماعیل زاده، احمد خلیلی و عباس بلوکی فر به معرض نمایش گذاشته شده است.
همینطور این رویداد به همت فرهنگسرای نیاوران با همکاری و مشارکت موزه هنرهای معاصر و موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر درحال برگزاری است.
بطور خلاصه سال ها پیش، مقاله ای در مورد تصویرگری قیام عاشورا نوشته بودم که در روزنامه ایران منتشر شد، در متن این مقاله اشاره شده؛ زمانیکه صحبت از هنر اسلامی به میان می آید به معنای آن نیست که این شاخه از هنر مستقیماً با ظواهر تعالیم و شریعت اسلام تطابق مطلق داشته باشد، بلکه نشانی از تاثیر فرهنگ اسلامی در آن هنر وجود داشته باشد کافی است تا آن را هنر اسلامی بدانیم. در این شیوه، پرسپکتیو بر اساس شان و جایگاه هر فرد در اثر، تصویر او کوچک تر یا بزرگ تر نقاشی می شد. همین طور این رویداد به همت فرهنگسرای نیاوران با همکاری و مشارکت موزه هنرهای معاصر و موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر در حال برگزاری است.
منبع: زارا
این مطلب زارا را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط زارا
نظرات بینندگان در مورد این مطلب